ΜΑΘΗΜΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

Χρησιμοποιούμε συχνά (από το 1911 και μετά), αυθαίρετα τις περισσότερες φορές,   τη φράση: μια φωτογραφία αξίζει όσο χίλιες λέξεις.  Στην πραγματικότητα για να ισχύσει αυτή η ρήση χρειάζεται  η δυναμική και εμπνευσμένη συμβολή του δημιουργού φωτογράφου.  Κι αυτές οι περιπτώσεις είναι λίγες. Οι περισσότερες φωτογραφίες δεν αξίζουν ούτε μια. Υπάρχουν όμως  και φωτογραφίες που χρειάζονται χίλιες λέξεις για να αποκαλύψουν το περιεχόμενό τους.

Όπως αυτή.  Ενός πέτρινου όγκου, εμφανώς σμιλεμένου από ανθρώπινο χέρι, στη μέση μιας πλατείας που τις μέρες της σκόλης γίνεται ένα πρωτότυπο όργανο αυτοσχέδιας παιδικής χαράς.

Ο  πέτρινος όγκος, παρά το περίεργο σχήμα του,  φαίνεται αδιάφορος κι η παρουσία του στη μέση μιας πλατείας ακατανόητη. Όμως έχει όνομα και ιστορία. Ονομάζεται «Το Πέτρινο Λιοντάρι» κι η πλατεία που το φιλοξενεί «Πλατεία του Πέτρινου Λιονταριού». Έχει ηλικία 2.500 χρόνων! Βρίσκεται στη πόλη Χαμαντάν (Hamedan) του Ιράν,  Hagmatana στα αρχαία περσικά, Εκβάτανα για τους αρχαίους έλληνες.  Μια από τις αρχαιότερες πόλεις της χώρας και πρωτεύουσα των Μήδων.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Ιράν  και κάποιους ερευνητές το «πέτρινο λιοντάρι» αποτελούσε τμήμα του ταφικού μνημείου του Ηφαιστίωνα το οποίο κτίσθηκε με εντολή του Μεγάλου  Αλεξάνδρου (που στην Ανατολή είναι γνωστός μόνο σαν Ισκαντάρ ή Εσκαντάρ).

Για την ακρίβεια το μνημείο στόλιζαν δυο λιοντάρια αλλά στη διάρκεια των αιώνων κι αφού μεταφέρθηκαν αρχικά για να κοσμήσουν την πύλη της πόλης, υπέστησαν μεγάλες φθορές από διάφορους κατακτητές  για να απομείνει τελικά μόνο αυτό το σχεδόν άμορφο κομμάτι.  Από το μνημείο για τον Ηφαιστίωνα δεν απέμεινε τίποτα άλλο.

Στη θέα σήμερα αυτού του μοναδικού κατάλοιπου  μιας ένδοξης δυναστείας το μόνο επιτρεπτό συναίσθημα, ενός γαλουχημένου στη Δύση, είναι η θλίψη. Κάτι αντίστοιχο, αλλού, θα τύχαινε μεγάλου σεβασμού, θα στόλιζε ένα μουσείο, θα φωτίζονταν με ειδικούς προβολείς και θα συνοδεύονταν από επεξηγηματικές  πινακίδες. Ποτέ εκτεθειμένο στη βροχή, το χιόνι, τους ανέμους,  τους βανδάλους και τα πέλματα των παιδικών παπουτσιών. Η φωτογραφία βέβαια είναι του 2008 καθώς το 2009 ύστερα από διαμαρτυρίες,  προστέθηκε ένα βάθρο 2 μέτρων για να εμποδιστεί το έργο των βανδάλων. Αλλά αυτό δεν αλλάζει πολλά πράγματα.

Το «Πέτρινο Λιοντάρι» σήμερα όπως εμφανίζεται στην ταινία «My little song’¨στην οποία γίνεται αναφορά πιο κάτω.

Ο Αλέξανδρος – Ισκαντάρ (356-323 πΧ) είχε μια ιδιαίτερη σχέση με αυτή τη πόλη. Την «επισκέφθηκε» δύο φορές το 330 π.Χ. και το 324 π.Χ. όπου και βρήκε αμύθητο θησαυρό τον οποίο «απαλλοτρίωσε». Κατά τον Ιουστίνο ο θησαυρός εκείνος έφθανε τα 180.000 τάλαντα ενώ κατά τον Στράβωνα τα 190.000 τάλαντα. Ο Ισκαντάρ αφαίρεσε το μεγαλύτερο μέρος του χρυσού επικαλύμματος του ανακτόρου, ενώ το υπόλοιπο αφαίρεσαν ο Αντίγονος και ο Σέλευκος ο Νικάτωρ.

Πέρα όμως από τον χρυσό η πόλη προσέφερε στον Ισκαντάρ δυο μεγάλες λύπες. Εδώ το 330 π.Χ. σκοτώθηκε ο Παρμενίων και το 325 π.Χ. πέθανε ο Ηφαιστίων.

Ο Ηφαιστίων ήταν ο πιο στενός φίλος του Αλέξανδρου, και για κάποιους, που αρέσκονται στις ροζ πλευρές της ιστορίας,  πάρα πολύ στενός. Το 324 π.Χ. ονομάστηκε χιλίαρχος και αναδείχθηκε δεύτερος στην εξουσία μετά τον Αλέξανδρο. Το ίδιο έτος στα Σούσα, κατά την περίφημη τελετή των γάμων Μακεδόνων με Ασιάτισσες, οι δύο φίλοι παντρεύτηκαν τις κόρες του βασιλιά Δαρείου Γ΄: ο Αλέξανδρος τη μεγαλύτερη Στάτειρα και ο Ηφαιστίων τη νεότερη Δρυπέτη. Προφανώς είχαν πάψει να ενδιαφέρονται για την καθαρότητα της φυλής.

Από τα Σούσα ο Ηφαιστίων ακολούθησε τον Αλέξανδρο στα Εκβάτανα, όπου πέθανε ξαφνικά από πυρετό στη γιορτή των Διονυσίων. Ο θάνατός του προξένησε τεράστια λύπη στον Αλέξανδρο. Όπως αναφέρει ο Αρριανός, ο Αλέξανδρος έμεινε τρεις ημέρες χωρίς τροφή θρηνώντας ή μένοντας βουβός δίπλα στον νεκρό φίλο του και διέταξε να σβήσει το ιερό πυρ στους ναούς όλης της χώρας (όπως απαιτούσε το περσικό έθιμο, όταν πέθαιναν οι βασιλείς της Περσίας). Τίμησε δηλαδή το φίλο του ακολουθώντας τα «βαρβαρικά» έθιμα, όχι τα ελληνικά!

Το αμέσως επόμενο ερώτημα μετά την ταυτοποίηση του «Πέτρινου Λιονταριού» – αν και είναι αμφίβολο αν ανήκει στο ταφικό μνημείο του Ηφαιστίωνα αφού αυτός ετάφη στη Βαβυλώνα – είναι η αναζήτηση των υπόλοιπων ιχνών  από το πέρασμα του μεγάλου κατακτητή. Κάτι άλλο που να απέμεινε από αυτή την τεράστια αυτοκρατορία που, όπως μας διδάσκουν, έφερε τον πολιτισμό στους βαρβάρους.

Κατευθύνομαι, με τη βοήθεια νεαρού φίλου, στη βιβλιοθήκη της  Κανούν στο Χάμενταν.  Κανούν ονομάζεται το Ινστιτούτο για την Πνευματική Ανάπτυξη των Παιδιών και των Νέων, μια κυβερνητική οργάνωση που επικεντρώνει τη δράση της κυρίως στον τομέα του βιβλίου και του κινηματογράφου για παιδιά. Διαθέτει 650 κέντρα σε όλη τη χώρα με βιβλιοθήκες και κινηματογραφικές αίθουσες. Ειδικά στον τομέα του κινηματογράφου έχει να επιδείξει ένα τεράστιο έργο. Άλλωστε ιδρυτής του κινηματογραφικού τμήματος είναι ο πολύ γνωστός σκηνοθέτης Αμπάς Κιαροστάμι!

Η βιβλιοθήκη της Κανούν στο Χάμενταν

Στη βιβλιοθήκη αναζητώ βιβλία για την Ελλάδα. Με κόπο ανασύρουν ένα μικρό: ένα βιβλίο με τους μύθους του Αισώπου. Τίποτα άλλο. Κανένα για τον «Μέγα Αλέξανδρο».

Πως λοιπόν επηρέασε πολιτιστικά ο Αλέξανδρος σε αυτούς τους λαούς που ούτε το ελληνικό όνομά του κράτησαν αλλά τη «βαρβαρικό» παραλλαγή του; Ακόμη και οι Καλάς, που σύμφωνα με κάποιους κατάγονται από ανώνυμους Μακεδόνες πολεμιστές, Ισκαντάρ τον λένε.

Δεν άργησα να καταλάβω ότι γι αυτούς τους λαούς ο Ισκαντάρ δεν είναι καθόλου αγαπητός και αντιμετωπίζεται  σαν ένας βάρβαρος κατακτητής. Κι αυτή δεν είναι μια παλιά, ξεχασμένη,  ιστορία. Φαίνεται να είναι ισχυρή και σήμερα.

Το 2010 κυκλοφόρησε στο Ιράν (και έξω από αυτό) η ταινία MY LITTLE SONG (TARANEH-YE KOUCHAK-E MAN) σε σκηνοθεσία του Masoud KARAMATI.  Μια αλληγορική ταινία που αναφέρεται σε έναν αρχαίο λαό τους Σαραφρουντί  (φανταστικό υποθέτω) που το βασικό χαρακτηριστικό τους είναι ότι δεν υποτάχτηκαν ποτέ στον Ισκαντάρ! Κι ο νεαρός  Σαραφρουντί πρωταγωνιστής δηλώνει με περηφάνια ότι προτιμά να είναι εγγονός του Αμίρ Τζαλάλ παρά του Τσεγκίζ ή του Αλέξανδρου!

Η ταινία γυρίστηκε στην περιοχή του Χάμενταν.

(Μερικά χαρακτηριστικά φωτογράμματα από την ιρανική ταινία MY LITTLE SONG (TARANEH-YE KOUCHAK-E MAN)

Σκέφτομαι ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός , που είναι προφανής η επίδρασή του στις τέχνες και τις επιστήμες στη Δύση,  το κατάφερε χωρίς κανένα κατακτητικό πόλεμο. Το αντίθετο μάλιστα, υπέστη πολλές εισβολές.  Ίσως γιατί ο πολιτισμός δεν επιβάλλεται με τη βία. Είναι εχθρός της. Και το ερώτημα παραμένει: τελικά πόσο και για ποιους ήταν «μεγάλος»  ο Αλέξανδρος ο Μακεδών;

Σημ. Η φωτογραφία για την οποία γίνεται λόγος στην αρχή προέρχεται από πολυτελές άλμπουμ Hamedan, Gate of civilisation, ανήκει στον Abbas Arabzadeh  και αναδημοσιεύεται χωρίς την άδεια των εκδοτών. Έχει αξία γιατί είναι εμφανής η κακομεταχείρηση του μνημείου κι αυτή προβάλλεται σε μια επίσημη έκδοση.

Στα βουνά πάνω από το Χάμενταν (υψόμετρο 2000 μέτρα), εκεί που ο Ισκαντάρ πολέμησε σκληρά για να υποτάξει τους ορεσίβιους Κοσσαίους. Ο Πλούταρχος λέει ότι ο Αλέξανδρος έσφαξε όλους τους Κοσσαίους από την εφηβεία και πάνω.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s