1897, Ο πρώτος κινηματογραφημένος πόλεμος

tmp_cover_The Surrender of Tournavos (1897) - GEORGES MELIES - La Prise de Tournavos_CBCA3956

Ο λόγος που επανέρχομαι σε ένα ιστορικό ζήτημα με το οποίο έχω ασχοληθεί εκεταμένα στο παρελθόν, τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 και τον κινηματογράφο,  είναι ο εντοπισμός  (με τη βοήθεια του φίλου και συνεργάτη Δαμιανού Βογανάτση)  δυο πολύ σπάνιων ταινιών.

Πρόκειται για δυο ταινίες «σκηνοθετημένων ετικαίρων» του μεγάλου γάλλου κινηματογραφιστή Georges Mellies που γυρίστηκαν «εν θερμώ» το 1897, και από τη μια έχουν ελληνικό ενδιαφέρον αλλά από την άλλη αποτελούν την πρώτη, στην ιστορία, κινηματογραφική απεικόνηση ενός πολέμου.

 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΑΙΝΕΣ

Η Ελλάδα, πρωτίστως, και η Τουρκία δευτερευόντως, είχαν την «τιμή» να είναι οι πρώτες χώρες στον κόσμο που οι πολεμικές της περιπέτειες αποτυπώθηκαν στον κινηματογράφο.

Βρισκόμαστε στο 1897. Το κινηματογραφικό θέαμα, εδώ κι ένα χρόνο, εξαπλώνεται σε όλο τον κόσμο με ραγδαία ταχύτητα. Οι πλανόδιοι κινηματογραφιστές που αγόραζαν ταινίες για να τις προβάλουν στις, ανά την υφήλιο περιοδείες τους, μπορούσαν να δουν στον κατάλογο των προσφερόμενων ταινιών που τους έδιναν οι διανομείς του καιρού εκείνου, μια ξεχωριστή αναφορά σε μια συγκεκριμένη θεματική ενότητα: «Σκηνές από τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο».

Οι ταινίες αυτές, σύμφωνα με τον John Barnes, ήταν από τις πιο πετυχημένες καθώς μάλιστα είχαν και μερικά «καλλιτεχνικά γνωρίσματα».

Οι τίτλοι των συγκεκριμένων ταινιών, όπως καταγράφηκαν μαζί με τον αύξοντα αριθμό του άγγλου διανομέα Philipp Wolf, στον δημοσιευμένο κατάλογο στο The Optical Magic Lantern Journal Annual 1897-8, είναι:

18. Μωαμεθανοί κάτοικοι της Κρήτης σφάζουν Έλληνες Χριστιανούς
19. Τούρκοι επιτίθενται σε σπίτι που υπερασπίζονται Έλληνες (Τύρναβος).
20. Ο Έλληνας πολεμιστής «Γιώργος» βομβαρδίζει το κάστρο της Πρέβεζας.
21. Εκτέλεση Έλληνα κατασκόπου στα Φάρσαλα.

Στη φιλμογραφία του Ζορζ Μελιές που συνέταξε ο Jacques Malthête , και με τους αύξοντες αριθμούς του καταλόγου του, βρίσκονται καταγραμμένες οι ίδιες ταινίες αλλά με πολύ πιο συνοπτικούς τίτλους:
106. Η κατάληψη του Τυρνάβου (La prise de Tournavos)
107. Εκτέλεση κατασκόπου (Exécution d’un espion)
108. Σφαγές στην Κρήτη (Massacres en Crète)
110. Ναυμαχία στην Ελλάδα (Combat naval en Grèce)


Είναι πολύ πιθανόν οι ταινίες με θέμα τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο να είναι περισσότερες από τέσσερις. Στον κατάλογο του Jacques Malthête υπάρχουν και οι εξής τίτλοι: 103-104 Πολεμικό επεισόδιο, 105 Βομβαρδισμός οικίας.
Δεν υπάρχει άλλη πληροφορία που να δίνει περισσότερες διευκρινίσεις για το περιεχόμενό αυτών των τελευταίων ταινιών αλλά, μια και άλλα πολεμικά επεισόδια δεν κινηματογραφήθηκαν την εποχή εκείνη, είναι το πιο πιθανό και αυτές να ανήκουν στην ενότητα των ταινιών του Ελληνοτουρκικού πολέμου. Δυστυχώς από όλες αυτές, σύμφωνα με την ταινιοθήκη Μελιές, φαίνεται να έχει διασωθεί μόνο η ταινία «Ναυμαχία στην Ελλάδα».
Το ενδιαφέρον του Μελιές να «σκηνοθετήσει» σκηνές από τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο δεν συνίσταται μόνο στο γεγονός ότι ήταν η πιο σημαντική πολεμική σύρραξη εκείνη τη χρονιά αλλά και στο ιδιαίτερο ενδιαφέρον της κοινής γνώμης της Δύσης για την τύχη των Ελλήνων. Ο πόλεμος στη Θεσσαλία είχε συγκινήσει τους αστούς επαναστάτες στη Δύση που συμμετείχαν με εθελοντικά σώματα στο πλευρό των Ελλήνων. Άλλωστε από τους τίτλους των ταινιών γίνεται σαφής ο ιδεολογικός προσανατολισμός της χριστιανικής Δύσης απέναντι στη Μουσουλμανική Τουρκία

Το ενδιαφέρον όμως θα πρέπει να ήταν παγκόσμιο αφού βλέπουμε το 1898 μια τουλάχιστον από τις ταινίες του Μελιές να παίζεται κατά την πρώτη κινηματογραφική προβολή στη Ντάκα του Μπαγκλαντές το 1898! Το αξιοσημείωτο είναι ότι η μέχρι τώρα έρευνα δεν εντόπισε αυτές τις ταινίες να προβάλλονται ποτέ στην Ελλάδα. Να είναι άραγε τυχαίο ή σκόπιμο;

ΟΙ ΠΑΛΙΟΤΕΡΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΜΟΥ

Η πρώτη αναφορά σ’ αυτές τις ταινίες γίνεται στο βιβλίο μου «Πόλεμος και κινηματογράφος στην Ελλάδα», μια έκδοση του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καλαμάτας, 2002. (Ολόκληρο το βιβλίο  εδώ)

Ακολούθησε το βιβλίο μου  «Ο Μετανάστην Κινηματογράφος  –  Οι Έλληνες στα πρώτα χρόνια του κινηματογράφου» που κυκλοφορησετο 2003 από τις εκδόσεις του ΝΕΑΝΙΚΟΥ ΠΛΑΝΟΥ.

Τέλος το άρθρο «1897, ο πρώτος φωτογενής πόλεμος» που ήταν η συμμετοχή μου στο συλλογικό έργο «Αναπαραστάσεις του πολέμου ( έκδοση της Υπηρεσίας Διπλωματικού & Ιστορικού Αρχείου του Υπουργείου Εξωτερικών & εκδόσεις Παπαζήση, 2006). Το άρθρο είναι διαθέσιμο εδώ .

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s