ΣΤΑ ΧΝΑΡΙΑ ΤΟΥ ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ

terre san pain

«Γη χωρίς ψωμί»

 

Όταν το ντοκιμαντέρ του Λουί Μπουνιουέλ «Γη χωρίς ψωμί» προβάλλεται στο Παρίσι το 1937 η «πολιτισμένη Δύση» ανακαλύπτει με έκπληξη ότι στην Ευρώπη υπάρχουν ακόμα περιοχές όπου οι άνθρωποι ζουν σε συνθήκες απόλυτης ένδειας. Πρόκειται για την περιοχή των Las Hurdes στην Εξτρεμαδούρα της Ισπανίας, στα σύνορα με την Πορτογαλία.

Εβδομήντα και πλέον χρόνια μετά, αυτό το εμβληματικό ντοκιμαντέρ, σταθμός στην ιστορία του κινηματογράφου, εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο αφιερωμάτων, αναλύσεων, μελετών και προβληματισμού.
Το 1933, κι αφού στην Ισπανία έχει εγκαθιδρυθεί η Δημοκρατία μετά τη ανατροπή της Μοναρχίας, αναλαμβάνει ο Μπουνιουέλ να γυρίσει αυτή την ταινία. Έχει ήδη στο ενεργητικό του τις σουρεαλιστικές ταινίες Un chien andalou (1929) και L’Âge d’or (1930).

Αποφασιστικός παράγοντας για το γύρισμα της ταινίας ήταν η τύχη του φίλου του Ramón Acín. «Μια μέρα, λέει ο Μπουνιουέλ, σε ένα καφέ στη Σαραγόσα μου λέει «Λουί, αν κάποτε κερδίσω το λαχείο θα σου δώσω λεφτά να κάνεις ταινία». Η τύχη στάθηκε με το μέρος του, κέρδισε εκατό χιλιάδες πεσέτες και έδωσε στον Μπουνιουέλ τις είκοσι.
Ο Ramón Acín ήταν καθηγητής σχεδίου και φανατικός υποστηριχτής του μεγάλου γάλλου παιδαγωγού Celestin Freinet και των νέων παιδαγωγικών μεθόδων του. Ασχολούνταν με πάθος με τη γλυπτική, τη δημοσιογραφία κι ήταν αναρχικός. Τις πρώτες μέρες του εμφυλίου, τον Αύγουστο του 1936, θα εκτελεστεί μαζί με τη γυναίκα του από τους φασίστες.

Η κάμερα που έφερε μαζί του από τη Γαλλία ο Éli Lotar ήταν δανεική από τον σκηνοθέτη Yves Allégret. Ο πρώτος ήταν μέλος του ΚΚ Γαλλίας κι ο δεύτερος τροτσκιστής. Ο Yves Allégret, μόλις είχε ολοκληρώσει την πρώτη του ταινία που ήταν κι η πρώτη επαγγελματική ταινία του Συνεταιρισμού Λαϊκής Παιδείας (C.E.L.) που ίδρυσε ο Celestin Freinet! Τίτλος «Τιμή και κέρδος».

Τα γυρίσματα κράτησαν περίπου ένα μήνα, από τις 20 Απριλίου ως τις 24 Μαΐου του 1933. Η πρώτη προβολή έγινε στη Μαδρίτη ενώ το ηχητικό μέρος της ταινίας δεν ήταν ολοκληρωμένο. Γι αυτό το λόγο το σπηκάζ, που είχε γράψει ο γάλλος σουρεαλιστής ποιητής Pierre Unik, διάβασε από το μικρόφωνο ο Λουί Μπουνιουέλ.

Ο Pierre Unik, μέλος του ΚΚ Γαλλίας, θα συλληφθεί από τους Γερμανούς στη διάρκεια της Κατοχής και θα σκοτωθεί το 1945 στην προσπάθεια να αποδράσει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Σιλεσία.

Η Δημοκρατική Κυβέρνηση της Ισπανίας θεώρησε την ταινία δυσφημιστική για τη χώρα και απαγόρευσε την προβολή της. Η «Γη χωρίς ψωμί» θα ολοκληρωθεί και θα βγει τελικά στις αίθουσες στο Παρίσι το 1937 και μάλιστα υπό την αιγίδα της κυβέρνησης. Τότε όμως η πολιτική κατάσταση ήταν διαφορετική. Ο Εμφύλιος βρισκόταν στην κορύφωσή του. Κι η ταινία ήταν ένα όπλο ενάντια στο φασισμό.

Τελικά η Δημοκρατική Ισπανία θα ηττηθεί, θα βυθιστεί για δεκαετίες στο σκοτάδι του φασισμού κι ο Μπουνιουέλ θα φύγει για Αμερική το 1938. Ήδη όμως η αιχμηρή «Γη χωρίς ψωμί» θα έχει κάνει την τομή της όχι μόνο στην ιστορία του κινηματογράφου αλλά και στην ίδια την κοινωνία. Είναι σημαντικό ότι μέσα από αυτή, η αποκομμένη και φτωχή γωνιά της Ισπανίας θα γίνει γνωστή και θα σπάσει την απομόνωση. Αυτή είναι μια άλλη πλευρά του κινηματογράφου και ειδικά του δημιουργικού ντοκιμαντέρ.

10015638_10152087738260369_1658848760_n

Στην Εξτρεμαδούρα

 

Σε λίγες μέρες θα ανιχνεύσουμε τους δρόμους του Μπουνιουέλ, στην περιοχή των Las Hurdes, καταγράφοντας το πέρασμα του χρόνου, για ένα ακόμη ντοκιμαντέρ.

Η ΤΑΙΝΙΑ «ΓΗ ΧΩΡΙΣ ΨΩΜΙ»

One response to “ΣΤΑ ΧΝΑΡΙΑ ΤΟΥ ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s