Ένας ακόμα έλληνας;

03_Georgiades_Tragides

Η ιστορία των  πρώτων χρόνων του κινηματογράφου, αν και έχουν ασχοληθεί κι ασχολούνται ακόμα εκατοντάδες ιστορικοί κι ερευνητές, διατηρεί  πολλά σκοτεινά σημεία.  Ανάμεσα σε αυτά κι η δράση των δυο ελλήνων της διασποράς που λειτούργησαν, άθελά τους, ως ο καταλύτης για τη γοργή μετάβαση από την πρωτόγονη εφεύρεση του Έντισον, το Κινητοσκόπιο,  στον Κινηματογράφο των αδελφών Λυμιέρ.

Είναι βεβαιωμένο πλέον ότι οι δυο έλληνες ονομάζονταν Γιώργος Γεωργιάδης και Γιώργος Τραγίδης. Σώθηκε μια μικρή διαφημιστική τους καταχώρηση. Τον Αύγουστο του 2016 όμως «έπεσε στο τραπέζι» ένα ακόμη ελληνικό όνομα, του άγνωστού μας Καρτούπολη (Kartoupolis).

Αυτά  που γνωρίζουμε για τους Γεωργιάδη και Τραγίδη προέρχονται από ελάχιστες βιβλιογραφικές πηγές. Η πρώτη χρονολογικά είναι η μαρτυρία του Γάλλου δημοσιογράφου Ανρί Φλαμάν  στο περιοδικό Magasin pittoresque το 1894 αλλά υπάρχει αναφορά μόνο στον Γεωργιάδη.

Η δεύτερη και πιο αναλυτική βρίσκεται  στο βιβλίο του F. A. Talbot, «Moving Pictures. How they are made and worked» που κυκλοφόρησε το 1912.

Από αυτή μαθαίνουμε ότι οι δυο έλληνες, τους οποίου ο F. A. Talbot δεν αναφέρει ονομαστικά, ήταν εμπορευόμενοι στο Λονδίνο. Σε ένα ταξίδι τους στην Αμερική, το 1893 ή 1894, σε αναζήτηση επιχειρηματικών ευκαιριών, εντόπισαν το Κινητοσκόπιο του Έντισον που μόλις είχε κυκλοφορήσει. Ήταν ένα μεγάλο ξύλινο «κουτί» που έδινε τη δυνατότητα στον θεατή να παρακολουθήσει από μια οπή την προβολή κινηματογραφημένων σκηνών. Άρπαξαν αμέσως την ευκαιρία. Αγόρασαν έξι μηχανήματα και τα μετέφεραν πρώτοι  στην Ευρώπη, στο Παρίσι αρχικά, στο Λονδίνο αργότερα.

Αυτή η πράξη λειτούργησε σαν καταλύτης στην ραγδαία ανάπτυξη του κινηματογράφου. Τα Κινητοσκόπια του Παρισιού έδωσαν την ιδέα στους  Λυονέζους εργοστασιάρχες, Λουδοβίκο και Αύγουστο Λυμιέρ  να κατασκευάσουν ένα μηχάνημα που θα έκανε προβολή των κινούμενων εικόνων σε μια μεγάλη οθόνη.

Στην άλλη μεριά της Μάγχης, το Λονδίνο,  οι δυο έλληνες έβαλαν στο παιχνίδι έναν άγγλο τεχνίτη, τον Robert W. Paul. Τον έπεισαν  να κατασκευάσει αντίγραφα των κινητοσκοπίων του Έντισον, εκμεταλλευόμενοι την αμέλεια  του αμερικανού να κατοχυρώσει την εφεύρεσή του στη Βρετανία.

Kin1

Κινητοσκόπιο που κατασκεύασε ο Robert W. Paul

Το μόνο όπλο που είχε στα χέρια του ο Έντισον για να πολεμήσει την «πειρατεία» των Γεωργιάδη-Τραγίδη – Paul ήταν να απαγορέψει να χρησιμοποιούν τις ταινίες του. Αυτό όμως  με τη σειρά του έσπρωξε τον Robert W. Paul να αναζητήσει μια δική του λύση. Εφεύρε μια μηχανή λήψης και ανέθεσε τον άγγλο φωτογράφο Birt Acres  να του γυρίσει ταινίες. Από τον Birt Acres μας έρχεται τώρα  ένα ακόμα   ελληνικό όνομα, αυτό του Καρτούπολη.  Και να πως.

Τον Αύγουστο του 2016 ο Deac Rossell παρέδωσε στο Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου –  BFI ένα αντίτυπο του βιβλίου του F. A. Talbot, «Moving Pictures. How they are made and worked» το οποίο ανήκε στον Birt Acres. Στις σελίδες του βιβλίου  ο εγγλέζος φωτογράφος και πρωτοπόρος κινηματογραφιστής  είχε προσθέσει κάποιες χειρόγραφες σημειώσεις  διορθώνοντας ή σχολιάζοντας τα γραφόμενα του F. A. Talbot.

Στη σελίδα 33 και στη γραμμή 32, εκεί που γίνεται η ανώνυμη αναφορά στους δυο έλληνες που έφεραν τα κινητοσκόπια από την Αμερική ο Birt Acres έχει προσθέσει: «Geogradis and  Kartoupolis».

Το Geogradis πρέπει να αντιστοιχεί στον Georgiadis / Γεωργιάδης αλλά  το Kartoupolis σε ποιόν; Πρόκειται άραγε για τον Τραγίδη ή για κάποιον τρίτον έλληνα που είχε εμπλακεί κι αυτός στην περιπέτεια του κινηματογράφου και τον οποίο γνώρισε ο Birt Acres την περίοδο που συνεργαζόταν με τον Robert W. Paul;

Ας ελπίσουμε κάποια στιγμή να λυθεί κι αυτό το μυστήριο.

Περισσότερα για την ιστορία των Γεωργιάδη και Τραγίδη στο βιβλίο μου «Μετανάστης Κινηματογράφος» που κυκλοφόρησε το 2003 και τώρα είναι ελεύθερο στο διαδίκτυο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s